Fojú inú wo bí o ṣe ṣí ìmeeli kan tó dà bí ohun tó wọ́pọ̀, àti ní ìṣẹ́jú kejì, àkọọ́lẹ̀ báńkì rẹ ti ṣófo. Tàbí kí o máa wo ìkànnì ayélujára nígbà tí ìbòjú rẹ ti sé, tí ìránṣẹ́ ìràpadà sì yọjú. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí kì í ṣe àwọn fíìmù ìtàn àròsọ sáyẹ́ǹsì, ṣùgbọ́n àpẹẹrẹ gidi ti àwọn ìkọlù lórí ayélujára. Ní àkókò yìí ti Íńtánẹ́ẹ̀tì ohun gbogbo, Íńtánẹ́ẹ̀tì kì í ṣe afárá tó rọrùn nìkan, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ibi ìwá ọdẹ fún àwọn olè. Láti ìpamọ́ ara ẹni sí àṣírí ilé-iṣẹ́ sí ààbò orílẹ̀-èdè, àwọn ìkọlù lórí ayélujára wà níbi gbogbo, agbára ọgbọ́n àti ìparun wọn sì ń bani lẹ́rù. Àwọn ìkọlù wo ló ń halẹ̀ mọ́ wa? Báwo ni wọ́n ṣe ń ṣiṣẹ́, kí sì ni a gbọ́dọ̀ ṣe nípa rẹ̀? Jẹ́ kí a wo mẹ́jọ lára ​​àwọn ìkọlù lórí ayélujára tó wọ́pọ̀ jùlọ, tó ń mú ọ lọ sí ayé tí a mọ̀ àti èyí tí a kò mọ̀.

Malware

1. Kí ni Malware? Malware jẹ́ ètò búburú tí a ṣe láti ba ètò olùlò jẹ́, jí, tàbí ṣàkóso. Ó ń yọ́ wọ inú àwọn ẹ̀rọ olùlò nípasẹ̀ àwọn ọ̀nà tí ó dàbí èyí tí kò léwu bíi àwọn ìfiránṣẹ́ ìmeeli, àwọn àtúnṣe sọ́fítíwèlì tí a fi pamọ́, tàbí àwọn ìgbàsílẹ̀ ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù tí kò bófin mu. Nígbà tí ó bá ti ṣiṣẹ́, malware lè jí àwọn ìwífún pàtàkì, fi ìpamọ́ dátà, pa àwọn fáìlì rẹ́, tàbí kí ó tilẹ̀ yí ẹ̀rọ náà padà sí "ọmọlangidi" olùkọlù.

2. Àwọn irú malware tó wọ́pọ̀
Kòkòrò àrùn fáírọ́ọ̀sì:A so mọ awọn eto ti o tọ, lẹhin ṣiṣe, ẹda ara ẹni, ikolu awọn faili miiran, ti o yorisi ibajẹ iṣẹ eto tabi pipadanu data.
Kòkòrò:Ó lè tàn káàkiri láìsí ètò ìgbalejò. Ó wọ́pọ̀ láti tàn káàkiri ara ẹni nípasẹ̀ àwọn àìlera nẹ́tíwọ́ọ̀kì àti láti lo àwọn ohun èlò nẹ́tíwọ́ọ̀kì. Trojan: Ṣíṣe àfarawé gẹ́gẹ́ bí sọ́fítíwọ́ọ̀kì tó tọ́ láti mú kí àwọn olùlò fi ilẹ̀kùn ẹ̀yìn tí ó lè ṣàkóso àwọn ẹ̀rọ láti ọ̀nà jíjìn tàbí jí dátà.
Amí-ẹ̀rọ-àwòrán:Ṣíṣe àkíyèsí ìkọ̀kọ̀ nípa ìwà àwọn olùlò, gbígbà àwọn àmì ìkọsílẹ̀ tàbí ìtàn ìwádìí kiri, tí a sábà máa ń lò láti jí àwọn ọ̀rọ̀ìpamọ́ àti ìwífún nípa àkọọ́lẹ̀ báńkì.
Ransware:Títìpa ẹ̀rọ kan tàbí ìpamọ́ dátà fún ìràpadà láti ṣí i ti wọ́pọ̀ gan-an ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí.

3. Ìtankalẹ̀ àti Ìpalára Malware sábà máa ń tàn kálẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ohun èlò ìbánisọ̀rọ̀ bíi àwọn ìmeeli ìkànnì, Malvertising, tàbí àwọn kọ́kọ́rọ́ USB. Ìpalára náà lè ní ìjákulẹ̀ dátà, ìkùnà ètò, àdánù owó, àti pípadánù orúkọ rere ilé-iṣẹ́. Fún àpẹẹrẹ, malware Emotet ti ọdún 2020 di ohun ìyanu ààbò ilé-iṣẹ́ nípa fífi àkóràn ran àwọn mílíọ̀nù ẹ̀rọ kárí ayé nípasẹ̀ àwọn ìwé Office tí a fi pamọ́.

4. Àwọn ọgbọ́n ìdènà
• Fi sori ẹrọ ati imudojuiwọn sọfitiwia alatako-kokoro nigbagbogbo lati ṣayẹwo fun awọn faili ti o fura si.
• Yẹra fún títẹ àwọn ìjápọ̀ àìmọ̀ tàbí gbígba sọ́fítíwè láti orísun àìmọ̀.
• Ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ìwífún pàtàkì déédéé láti dènà àwọn àdánù tí a kò le yípadà tí ransomware ń fà.
• Mu awọn ogiriina ṣiṣẹ lati ni ihamọ wiwọle si nẹtiwọọki ti a ko fun ni aṣẹ.